Goethe schreef, “als je mensen behandelt zoals ze zijn, zullen ze zo blijven. Als je mensen behandelt zoals ze kunnen zijn, worden ze ook zo.” . Zo is het maar net. In mijn zoektochten hoe je – ver weg van alle favoriserende educatieve boxen – mensen beter kan laten functioneren is de sleutel tot slagen het stimuleren van mensen waarvan algauw gedacht wordt  dat ze worden aangetrokken door een elktromagnetisch veld dat hen de rest van hun leven spijkers laat sorteren of etiquette s plakken. Ook op zichzelf. Ik werk altijd heel intuïtief als een blinde door een onbekend gebouw kom ik door dit vermogen  algauw tot verbindingen met mensen die in het grootste gemene deel van deze maatschappij geen “klik” vinden. En toch blijven er mensen tegen dat deze mensen andere stappen zetten dan zij voor hen hadden voorzien. Is het uit bescherming dat ze de verwachtingen die zij hadden uitgetekend voor persoon X of Y willen waarmaken of is het uit onwetendheid?  Als dit voorkomt probeer ik dit te begrijpen maar steeds minder kan ik begrip tonen. In dure studies lees je dan over cultuur en subculturen en waar mensen en hoe mensen dan in een proces van jaren bepalen waar ze terecht zullen komen. Wel, ik kan u zeggen dat er ontzettend veel mensen zijn en steeds meer en meer die niks bepalen maar bepaald worden. Onder het mom van zorg en bezorgdheid onder het mom van wetenschap of misschien wel onverschilligheid. De laatste dag van dit schooljaar rijden er tientalle busjes door dit land die kinderen ophalen die geen thuis hebben omdat ze simpelweg geen thuis hebben of soms omdat het beter voor hen is geen thuis te hebben. Een klein deeltje van deze groep begeleid ik deze zomer bij Bethaniën in Hasselt en Genk. Van de allerkleinste tot de allergrootste. Maar vooral begeleid ik het team dat dagdagelijks deze kinderen en jongeren begeleid. Mijn functie: “mind opener”. Vanuit mijn creatief en intuïtief denken de andere kant van deze mensen laten zien en hun eigen sterkte(s) naar boven laten komen.  Eind augustus tonen we de processen maar bovenal de mensen!

Een vader loopt met een trampoline in een doos onder zijn arm. Naast hem twee kleine meisjes, “als we thuis zijn gaan we hier op springen…”, fluistert het eene meisje. Er scheurt een hoek van de doos af. De vader zet de doos met de trampoline tegen een muur en schudt het fluisterende meisje door elkaar. Stoïcijns kijkt ze hem aan. “Ik doe dit voor u en dan kunde nog ni eens wachten tot we thuis zijn!”, schreeuwt hij haar toe. Ik stop mijn wagen en vraag of ik hen een lift kan geven?De koorts in de man zijn ogen zakt, hij laat het meisje los. Ik leg de gescheurde doos met de trampoline in mijn koffer, de twee meisjes kruipen op de achterbank en kijken voorzichtig naar mijn jongste zoon die ongestoord verder slaapt. De vader wijst me de weg naar hun thuis. De meisjes zijn stil. Enkele minuten later stappen ze uit. “Nu kunnen we spelen dat we elfen zijn.”, lacht het meisje. “Tja, bedankt voor de lift.”, de vader kijkt naar zijn schoenen. “’t Is graag gedaan.”, ik stap in mijn auto en zie een vader en twee meisjes, opgelucht omdat de reis met de gescheurde doos met de trampoline snel voorbij is. Thuis ligt er een evaluatie op me te wachten van een project dat voorbij is. “De begeleiders schrikken van de directe aanpak van Stefan….De deelnemers vormen na dit project een zelfzekere en hechte groep….” Evaluatietaal. Een dag later sta ik in Genk en neem afscheid van mijn studenten. Steven, een lange jongen met rood haar en teveel tandvlees komt rond mijn nek hangen,”Stefan ik ga u missen omdat jij jij bent en dat wil ik ook worden.” Met deze waarheid trek ik verder en blijf zoeken. Thuis springt mijn oudste zoon samen met de buurjongens op de trampoline. Ze laten zich vallen, tuimelen, botsen… “I wanna fly!”, roept mijn zoon superheld-stoerderig en laat zich vallen. En daar wil ik graag aan helpen.

Het is nacht en de wereld is slapend onrustig of vise versa. De dag die hieraan vooraf ging was intens en emotioneel. De dag die aan deze nacht vooraf ging was een dag waarbij alle spelers en medewerkers samen kwamen die ik de afgelopen drie maanden begeleidde in hun zoektocht naar hun durf om te zoeken en ook te falen. Want zoals iedereen weet ben je pas echt moedig als je durft te delen waar je bang voor bent.

Uiteraard zocht ik niet alleen maar samen met hen naar datgene wat hen zo kwetsbaar maakt. Veelal zijn het mensen met een beperking die een forum krijgen om hun vragen te uiten.  Op radio Klara maakte ze afgelopen week een  reportage over dit werk (programma Babel van maandag 27/05, laatste half uur). We keken in  de dag die aan de nacht vooraf ging en luisterden en vergeleken naar het werk van de andere die later de nacht in gingen.  We zongen, zij zongen voor zichzelf en voor andere omdat ze genoten van deze dag. En toen was het nacht en het einde van deze werkperiode. Een laatste reiziger omarmde me, “ge zijt ne naïeve kloot, Stefan.”, en zelfs die woorden klonken als muziek terwijl de reiziger verdween en ik uiteindelijk alleen achter bleef met de vrouw de me altijd heeft gesteund in dit werk. We dronken en aten en keken terug op de dagen die werden gevuld door nachten en vise versa. Nu ben ik thuis en luister naar de adem van mijn geliefden om samen met hen de dagen en de nachten door elkaar te klutsen.

“Dat ge daar dan zo staat en dat ge dan niet weet of iemand zichzelf is maar ge denkt van wel want die persoon – ik ken hem – en hij is’t zo. Ik begon te schreien omdat ik dat nog nooit gezien had dat ge zoiets kunt doen en toch u zelf blijven.” Het was dit weekend in Kortrijk dat ik afscheid nam van mijn anderstalige nieuwkomers. Ze lieten zien – maar niet alles – wat we samen gemaakt hadden. Voor me staat een oudere vrouw en ze heeft natte ogen. Mijn anderstalige nieuwkomers genieten van de positieve commentaren, de blije gezichten en de algehele wereld waar ze normaal gezien geen deel van uit maken want ze hebben geen identiteitskaart. En je kan het draaien of keren hoe je wilt maar als je in dit land geen indentitietskaart hebt dan heb je hier als jongere geen plek. Dan kan je bijvoorbeeld niet naar de muziekacademie of een sportclub omdat je daar papieren voor moet invullen en dan gaat niet want je hebt geen identiteitskaart en geen nummer om op dat papier van die academie of club  in te vullen. Ook al heb je bakken talent – want dat is toch het woord waar we graag naar zoeken, het woord maar niet de mensen. En ook al stijg je ver boven de gemiddelde Vlaming  uit  met je “talent” toch heb je dat nummer nodig om dat jawel, “talent” te tonen. Stilletjes draaien ze en verdwijnen in de mensenmassa. Later komen ze terug voor de tweede voorstelling behalve Abdel. Niemand weet waar hij is. En dat is kenmerkend voor dit project. Telkens ik terug kwam waren er  enkele verdwenen. Terug naar hun land van herkomst gestuurd of in de anonimiteit verdwenen.  Deze jongeren leven met de constante dreiging uitgewezen te worden. Voor even zijn ze welkom maar nergens thuis. Om dit project tot een goed einde te brengen moest ik de gedachte lossen dat ik er iets aan kon veranderen.  Ik kon slechts simpel hier en nu bij hen zijn. Bij het afscheid droegen ze me op handen alsof we een Europacup gewonnen hadden, dansten en spraken uit alle werelddelen hun afscheidswoorden.

Het afscheid duurde lang. “Ik wil mis you.”, zei Mircha als laatste en hij draaide zich om en verdween met bakken “talent” dat we zouden moeten koesteren en helpen te ontwikkelen maar het liefst in cijfers en documenten gieten die niks met mensen te maken hebben. Zodat we ze makkelijk terug sturen. Zodat we onze geschiedenis niet hoeven te herschrijven. Zodat we zeker niet moeten overpeinzen  hoe onze voorvaderen hier zelf zijn gekomen opzoek naar geluk, liefde en misschien wel een betere bodem dan degene waar zij vandaan kwamen.

Nerven kennen we uit de natuur als vochtgeleidende aders en verstevigingslijnen in het blad, die meestal duidelijk te zien zijn op het bladoppervlak. Zo is ook het werk van de totale ploeg van Opening Doors steeds duidelijker te zien in het artistieke veld.

Net als de natuur gingen de spelers van Opening Doors op zoek naar het begin van hun bestaan; het duistere aftasten, het niet weten, het beschermen van jezelf tegen je medemens…. Handelingen en vragen die op het eerste zicht een logische verklaring hebben maar door de spelers van Opening Doors via beeld, taal en zang in een ander perspectief worden geplaatst. ‘Nerven’ is een fundamentele voorstelling over het anders zijn in deze wereld. Anders maar daarom niet minder noodzakelijk dan u of u of ik.

Tickets en info: ccleopoldsburg.be

De wereld is gemiddeld vervelend. Verveling is voor vele uitgegroeid tot hun manier van zijn. Een full time job met fietsvergoeding. Verveling van de huid leidt tot vervelling van de gedachten. Het komt binnen via je bloed. Een nulpunt van denken. Een lege blik die verveling pist. Verveling kan je delen in gedachten en dat delen noemen we vervederen(uitspreken alsof je een verdoofde kaak hebt). Verveling dient tot het verdedigen van je status. Je plekje op de schaal van verveling met onderwerpen waar je zelfs niet over moet nadenken. Mensen die geven, steunen en motiveren worden als vreemd beschouwd want het elkaar kopke onder duwen is een internationale topsport. Ver-veel, ver en veel. Gisteren werd de trein waar ik op zat staande gehouden in wat ooit een station was. Het gemurmel van de massa wiens parcours plots onderbroken werd ging van; “heel ambetant” tot “ik was liever in Syrië!” of hoe verveling leidt tot navelstaarderij en daar lieve mensen, zijn we terug bij de oorzaak van al het kwaad; het afknippen van de navelstreng waardoor we echt met niemand rekening hoeven te houden. Hoewel er ook een kleine rilling over mijn rug loopt als ik er aan denk dat ik nu nog steeds vast zou hangen aan mijn moeder. Dan zou ik nu boven een emmer javel hangen voor de lentepoets! Wat volgens mij het toppunt van verveling is; een buurtregisseur die ons komt vertellen dat we bloemen kunnen afhalen om onze gevel te versieren maar dan wel eerst miljoenen liters bleekwater de Schelde moeten inpompen. En o wee, als ge niet mee doet met deze actie ter bevordering van het out of uw box denken. En out of the box is dan weer uitgevonden door mensen die nog nooit verder hebben gekeken dan hun eigen “doos” (Nederlandse betekenis van het woord doos wat de roze en blauwe en blije doos die je hier krijgt bij een geboorte dan weer in een ander perspectief plaatst. Want na de bevalling is de doos alles behalve blij en roos!) . Veel en ver en zo blijf ik er ook graag naar kijken.

1.   ROOTS
Jongeren vanuit OKAN (Onthaalklas voor anderstalige nieuwkomers)  uit Kortrijk gaan met het project ‘Roots’ concreet aan de slag met hun afkomst. De jongeren van OKAN zijn nog maar sinds kort in België en hanteren andere waarden en normen. Zij hebben een andere geloofsovertuiging en spreken een andere taal. Veel jongeren blijven trouw aan hun roots, hun identiteit, maar slagen er niet in om harmonieus samen te leven met leeftijdsgenoten met andere roots.
De jongeren in OKAN hebben het ook moeilijk om de weg te vinden naar het aanbod van cultuur en jeugd. Tijdens het traject wordt er tijd genomen om op een laagdrempelige manier kennis te maken met (lokale en bovenlokale) vrijetijdsorganisaties, zoals Track, JOC, Passerelle, Quindo, Jenga, Kunstbende,…
De jongeren leggen samen met regisseur/choreograaf Stefan Perceval een artistiek traject af waarbinnen ze op zoek gaan naar gelijkenissen en verschillen. Door samen creatief aan de slag te gaan kunnen stereotypen doorprikt worden en clichés met een knipoog ontkracht. Een eerste toonmoment vindt plaats op 18 en 19 mei 2013 in Kortrijk tijdens Kortrijk aan Culturen.

2.   Opening Doors.

Het afgelopen jaar  zaten de inclusieve spelers van Opening doors uit Leopoldsburg niet stil;, ze speelden op verschillende plaatsen en werden zelfs uitgenodigd door de Amsterdamse hogeschool voor de Kunsten om hun laatste voorstelling te presenteren. Ondertussen word er vanuit de organisatie ook naarstig verder gezocht om dit unieke initiatief blijvend te laten bestaan. Maar daar later meer over.

Tussen al  het spelen door werkten de spelers van Opening Doors onder leiding van Stefan Perceval verder aan hun nieuwe voorstelling, “Nerven”. Die in absolute wereldpremière gaat bij de drager van dit project, CC Leopoldsburg.

Nerven kennen we uit de natuur als vochtgeleidende aders en/of verstevigingslijnen in het blad, die meestal duidelijk te zien zijn op het bladoppervlak. Zo is ook het werk van de totale ploeg van Opening doors steeds duidelijker te zien in het artistieke werkveld.

Net als de natuur gingen de spelers van Opening doors opzoek naar het begin van hun bestaan; het duistere aftasten, het niet weten,  het beschermen van jezelf tegen je medemens…. Handelingen en vragen die op het eerste zicht een logische verklaring hebben maar door de spelers van Opening doors via beeld, taal en zang in een ander perspectief worden geplaatst. “Nerven” is een fundamentele voorstelling over het anders zijn in deze wereld. Anders maar daarom niet minder noodzakelijk dan u of u of ik.

“Nerven” is te zien op zaterdag 25 mei 2013 en zondag 26 mei 2013 in cc Leopoldsburg. De toegang is gratis maar uw aanwezigheid zorgt er voor dat Opening doors kan blijven bestaan.

3. PONT.

Het Platform voor Ontwikkeling van Talent via de kunsten, kortweg PONT, toont op dinsdag 28 en woensdag 29 mei bijzonder werk in Dommelhof in Neerpelt. Gedurende de voorbije maanden verzamelde theatermaker Stefan Perceval een aantal jongeren uit het bijzonder onderwijs op het podium. Samen met hen maakte hij boeiende theaterstukken. De voorstellingen laten zien dat het inderdaad bijzondere jongeren zijn die waardevolle dingen te zeggen en te tonen hebben.
Op 28 en 29 mei worden verschillende van deze bijzondere projecten, en aanverwante initiatieven,  getoond in Dommelhof. Op disndag zijn dat ondermeer: BuSo de Wissel uit Genk, vzw Sjarabang, en BuSo Zonneweelde Lommel. Op woensdag staan volgende initiatieven op het programma: Stills (een inclusief theaterproject van Caroline Rottier), Les Ballets du Grand Maghreb met Fairy Mix (toegankelijk voor bezoekers met visuele handicap), en een rondetafel over bijzondere doelgroepen in de podiumkunsten.

Mijn zonen liggen samen op de zetel. Ze lachen naar elkaar. Brent zit met zijn ouders aan de keukentafel, hij lacht. Zijn ouders zijn gelukkig. We gaan samen een voorstelling maken. Hij geeft binnen enkele maanden een prachtig verhaal aan deze wereld. Een wereld die hem nu in zijn rolstoel wringt. Een Afghaanse jongen in Kortrijk vertelt me een verhaal over een koning die met wolken een mantel maakt. Stilletjes staan we dichter bij elkaar.De wereld uit het oosten druppelt in prachtige vertalingen binnen. Een meisje uit Limburg telt haar moeders en vraagt zich af wanneer haar vader een lieve vrouw ontmoet. Zo zie ik tientalle gezichten en hoor honderden verhalen en ik houd er van. Ik omarm deze wereld en luister naar de harteklop van mijn zonen.