De Kolenhaven van Tervant heel wat decennia geleden. Het is niet meer wat het vroeger was – al is het maar omdat er geen schepen meer liggen – maar het blijft één van de meest indrukwekkende sites in Beringen. Group Machiel heeft zich ondertussen in de kolenhaven gevestigd met een fabriek voor ecologische wooneenheden en brengt de haven op deze manier weer tot leven. Ook Maria Vaart zou hier goed staan.  Met dank aan An Moons voor de mooie foto, info en herinneringen;  www.anmoons.be

Het avondmaal

Het koperen vaatwerk zindert in de zonnestraal
die langs de broze bloesems van de eglantier

haar schuine pijlen schiet over de tafel hier

en over de gerechten voor het avondmaal:

de melk, het vlees, de boter en het brood,
de koele appelwijn, de roomkaas en kandij

en ´t perelende bier in ´t vlammend avondrood,

is alles nu voorbij? Is alles nu voorbij?

Mijn vader die zijn handen vouwde en bad,
en moeder die zo ver aan ´t eind der tafel zat,

en deze knaap, die in dit ruisend paradijs
reeds droomde van de sneeuw en van het edelweisz

en van de meeuwen in de morgenmist

en die niet wist dat ´t hart zich steeds vergist,

want moe van alle lust en moe van alle reis

zoekt het vergeefs naar dit verloren paradijs.

In zijn eerste film – Le pressentiment – speelde ik het hoofdpersonage in een bad van Brussel en mensen. In zijn tweede film mocht ik even te gast zijn in diezelfde stad maar met andere mensen. Het voelde vreemd en vertrouwelijk aan om ouder en misschien wel wat wijzer terug met hem op de set te staan. Alex Stockman heeft een nieuwe film, op 17 oktober gaat hij in prèmiere op het filmfestival van Gent.

Nog twee voorstellingen en Maria Vaart is gedaan. De omgeving van de zwaaikom wordt terug ontmanteld en terug in haar oude glorie hersteld. Of toch niet? Daar waar eerst een prachtige spiegeltent stond in een stukje wildernis – een gevecht tussen man en natuur- komt nu een parking voor vrachtwagens. De aanvraag staat krom en scheef tussen het gebladerte. Maria Vaart,  nog twee keer en of ze terug komt weten we nog niet, ondertussen reageert het publiek elke avond opnieuw met een daverend en minutenlang applaus. Het lijkt alsof ze hun emoties letterlijk moeten “uitklappen”, ook na afloop.  Zaterdag neem ook ik afscheid en daar ben ik heel slecht in.

De dood van onze sector is dat er geen solidariteit is. Uiteraard is dat heel moeilijk maar wanneer is solidariteit niet moeilijk? In elke situatie denk je toch eerst aan jezelf? In het beste geval probeer je je voor te stellen hoe iemand zich mogelijk voelt maar maakt dat je solidair? En natuurlijk kan je niet – en ik zeker niet – de wereld veranderen, hoogstens dat kleine wereldje hier rond mij maar dat bestaat uit mensen die ik graag heb. Maar even terug naar de kunstensector. We zijn ons aan het verzuipen en dat heeft kunst nooit zo bedoeld. Wat is kunst ? Kunst ! Ze is overal. We zijn door haar omgeven, we zijn door haar omstrengeld – niet in staat buiten haar te treden, niet in staat, dieper in haar binnen te dringen. Ongevraagd en ongewaarschuwd neemt ze ons op in de kringloop van haar dans en drijft ze zich met ons verder, tot wij uitgeput zijn en uithaar arm vallen. Kunst! Er was eens… Ze schept altijd opnieuw nieuwe gestalten; wat is was er nog nooit; wat was, komt nooit meer terug – alles is nieuw en toch steeds het oude.
Wij leven midden in haar en zijn haar toch vreemd. Ze spreekt onophoudelijk met ons, maar verraadt ons haar geheim niet. Wij werken de hele tijd op haar in en hebben toch geen macht over haar. Het lijkt alsof ze alles ingezet heeft op individualiteit, maar ze bekommert
zich niet in het minste om het individu. We weten het allemaal en toch is er geen soldidariteit. Omdat ze een schouwpel speelt of ze het zelf ziet, weten we niet, en toch speelt ze het voor ons, wij, die in een hoek staan. Ze verandert constant, er is geen moment stilstand in haar. Voor constant blijven heeft ze geen begrip, het stilstaan heeft ze vervloekt. Ook het meest onnatuurlijke is kunst, ook de meest onbehouden kleinburgerheid heeft iets van haar genie. Ze geniet van de illusie. Ze spettert haar creaties te voorschijn uit het niets en zegt hen niet vanwaar ze komen en waarheen ze gaan. Ze moeten alleen maar lopen; de baan kent zij.Ze heeft weinig drijfveren, maar degene die ze heeft, zijn steeds origineel,effectief, vol afwisseling.Haar schouwspel is steeds nieuw omdat ze steeds nieuwe toeschouwers creëert en behoeftes, omdat ze houdt van beweging. Het is een wonder dat ze al die beweging met zo weinig middelen bereikt. Ondanks dit alles wil ze niet dat we over haar spreken want ze verschuilt zich omdat alles haar schuld is en alles haar verdienste. Ook zonder woorden.

Gisteren heb ik in Lommel afscheid genomen van “Wortel van Glas”, een voorstelling die ik zeven jaar geleden  samen met Josse de Pauw maakte voor HETPALEIS. Toen was ik nog geen vader en gisteren zat mijn zesjarige zoon mee te leven  en te dansen met de avonturen van Wortel. “Kijk naar de hemel, dat ben jij. Allemaal jij, allemaal stukjes van één grote ontploffing.” Met die woorden nam ik uiteindelijk afscheid en dat voelt vreemd. Deze voorstelling is een soort van “traject-begeleider” voor me geweest, in de periode dat ik ze heb gespeeld heb – én dat is heel logisch- heb ik veel ups en downs gekend maar telkens was er Wortel. Het leek alsof ik jaarlijks nog eens naar de woorden moest luisteren om weer verder te kunnen.  Of zoals Wortel zei, ” we denken altijd dat het gaat over de dingen die we aan het doen zijn op het moment dat de woorden worden uitgesproken. Maar dat is niet zo, niet altijd zo. Soms vallen de woorden veel later op hun plek. Op een moment dat je ze het minst verwacht. Zo ineens. Lap. Woord.”. En dat is zo. In het begin bracht die gedachte een enorme onrust omdat ik steeds alles steeds in het  hier en nu wilde begrijpen maar nu brengt het rust dat ik het soms nog niet weet. Dat samen met je partner of spelers ontdekken en toe te laten, in je leven en je werk vind ik het mooiste wat er is.

Vanaf vrijdag vertrekt de leraar weer voor een pittige tour door Vlaanderen. Op sommige plekken zijn de voorstellingen uitverkocht. In Morstel organiseren ze daarom op 30 oktober van dit jaar een extra voorstelling. Ik zal er zijn!

De stilte die we voelen als we daar staan of daar is heel menselijk. Prachtig begin van een document.

Nu bijna een jaar geleden maakte ik in Shanghai een Chinese versie van “Bolleke sneeuw”, een enorme ervaring. Er zijn van die dagen dat ik verlang om weer daar te zijn. Een grotere puurheid bestaat er niet dan je helemaal overgeven aan die cultuur zonder dat je weet waar je gaat uitkomen; het niets. Ik hoefde daar ook geen angst te hebben voor het- niet – weten. Daar mocht ik het niet weten want zij wisten het ook niet. Woorden had ik niet nodig want de taal spreek ik niet. Ik hoefde me alleen maar te laten verdwalen en dan kwam het goed. Misschien moet ik dat hier ook proberen? Het probleem hier is dat ik hier te veel mensen ken, de taal spreek en mijn weg weet. Zelfs al doe ik heel hard mijn best om het niet te weten altijd weet ik wel iets; een uitkomst of nog erger, een oplossing. Misschien is het dat? Misschien heb ik geen zin meer in oplossingen.